Thi công đóng cọc bê tông cốt thép bằng máy xúc – Có hiệu quả không?

Sử dụng máy xúc để đóng cọc bê tông cốt thép đang được áp dụng tại nhiều công trình nhỏ – nhưng liệu có thực sự hiệu quả và đảm bảo kỹ thuật?

Máy xúc có thể tham gia công tác hạ cọc khi được lắp thiết bị chuyên dụng và biện pháp thi công chứng minh đủ an toàn, nhưng không nên dùng gàu máy xúc để va đập trực tiếp lên đầu cọc. Trong bài viết này, Xây Dựng Nền Móng phân tích giới hạn và điều kiện áp dụng.

“Đóng cọc bằng máy xúc” có thể hiểu theo hai cách

Nếu chỉ dùng gàu máy xúc đập trực tiếp lên đầu cọc thì đây không phải giải pháp kiểm soát được năng lượng đóng, dễ gây nứt vỡ đầu cọc, lệch trục và mất an toàn.

Nếu máy xúc đóng vai trò máy cơ sở để mang búa rung hoặc thiết bị hạ cọc chuyên dụng, phương án có thể được xem xét khi hệ thủy lực, khả năng nâng, tầm với, ổn định và thông số búa phù hợp.

Không chọn phương pháp theo số tầng

Không có quy tắc “nhà dưới 3 tầng dùng được máy xúc, từ 3 tầng trở lên không được dùng”. Loại thiết bị hạ cọc phải được lựa chọn theo loại cọc, tải trọng thiết kế, địa chất, chiều sâu hạ, mặt bằng và yêu cầu kiểm soát rung chấn.

Những điểm phải kiểm tra

• Khối lượng cọc/cừ và tầm với nằm trong khả năng làm việc an toàn của máy cơ sở.
• Hệ thủy lực đáp ứng lưu lượng, áp suất và công suất theo nhà sản xuất búa.
• Có cơ cấu kẹp/đầu búa phù hợp, không va đập trực tiếp bằng gàu.
• Cọc được căn chỉnh và kiểm soát trục trong quá trình hạ.
• Biện pháp thi công đánh giá ảnh hưởng rung, ồn và công trình lân cận.

Tiêu chuẩn áp dụng

TCVN 9398:2012 là tiêu chuẩn về công tác trắc địa trong xây dựng, không phải tiêu chuẩn quy định máy xúc được hay không được đóng cọc.

Với công tác đóng/ép cọc bê tông, cần đối chiếu TCVN 9394:2012 – Đóng và ép cọc – Thi công và nghiệm thu. Thiết kế móng cọc hiện hành theo TCVN 10304:2025.

Kết luận

Máy xúc chỉ nên được xem là máy cơ sở khi lắp thiết bị hạ cọc phù hợp và có biện pháp thi công được kiểm tra. Không nên dùng gàu máy xúc như một búa đóng cọc và cũng không nên quyết định chỉ dựa trên số tầng nhà.