Tại sao Bảo Dưỡng Cáp Thép Công Trình Quan Trọng?
Cáp thép dùng trên cần cẩu, tời, máy khoan hoặc thiết bị nâng làm việc trong trạng thái uốn lặp, kéo và tiếp xúc với tang, puly. Hư hỏng thường phát triển dần qua mòn, ăn mòn, đứt sợi, bẹt cáp hoặc biến dạng. Vì vậy, bảo dưỡng cáp không chỉ là tra mỡ; quan trọng hơn là kiểm tra đúng vị trí và loại bỏ cáp khi đã vượt tiêu chí của thiết bị/tiêu chuẩn áp dụng.
Kiểm tra trước ca
Người vận hành nên quan sát phần cáp làm việc qua puly, đoạn gần đầu neo, vùng thường quấn trên nhiều lớp tang và khu vực hay tiếp xúc với kết cấu.
Các dấu hiệu cần chú ý:
- sợi thép bị đứt, dựng ra khỏi bề mặt;
- gỉ/ăn mòn hoặc mất chất bôi trơn;
- cáp bị bẹt, xoắn, gập kiểu “dog-leg” hoặc hình thành lồng chim;
- đường kính giảm bất thường;
- cáp nhảy rãnh puly hoặc cuốn chéo trên tang;
- đầu cáp/kẹp/ống chụp bị xê dịch.
Không dùng tay trần vuốt dọc cáp để tìm sợi đứt. Đầu sợi thép nhỏ có thể gây thương tích; kiểm tra phải theo quy trình an toàn của thiết bị.
Bôi trơn: đúng loại và đúng mục đích
Chất bôi trơn giúp giảm ma sát giữa các sợi và hạn chế ăn mòn, nhưng phải tương thích với cáp và điều kiện làm việc. Bôi một lớp mỡ rất dày lên cáp bẩn có thể giữ bụi/cát và che mất dấu hiệu hư.
Trước khi bôi, cần làm sạch theo phương pháp nhà sản xuất cho phép. Không dùng dung môi có thể làm hỏng lõi hoặc rửa trôi chất bôi trơn bên trong nếu không có hướng dẫn.
Puly và tang có thể làm hỏng cáp mới
Nếu rãnh puly mòn, kẹt hoặc đường kính không phù hợp, thay cáp mới vẫn có thể nhanh hư. Vì vậy khi thấy cáp mòn cục bộ lặp lại, cần kiểm tra cả:
- rãnh puly;
- ổ trục puly;
- căn chỉnh giữa tang và puly;
- cách cáp xếp lớp trên tang;
- góc lệch khi cáp chạy.
Không tự đặt số sợi đứt cho mọi loại cáp
Tiêu chí loại bỏ phụ thuộc cấu tạo cáp, thiết bị, số sợi chịu lực, vị trí hư hỏng và tiêu chuẩn/hướng dẫn áp dụng. Một con số lấy từ loại cáp khác có thể không đúng.
Khi kiểm tra cần ghi:
- model thiết bị và loại cáp;
- đường kính danh nghĩa;
- vị trí hư tính từ một mốc cố định;
- dạng hư và mức độ;
- kết quả so với tiêu chí của nhà sản xuất/tiêu chuẩn;
- người kiểm tra và quyết định tiếp tục hay loại bỏ.
Cáp bị gập hoặc lồng chim không nên “nắn dùng tiếp” theo cảm tính
Biến dạng hình học cho thấy cấu trúc sợi/lõi đã thay đổi. Dù bên ngoài có thể nắn lại gần thẳng, phân bố tải bên trong không còn như ban đầu. Cần đánh giá theo tiêu chí loại bỏ của thiết bị.
Tương tự, cáp bị quá tải hoặc chịu giật mạnh nên được kiểm tra bổ sung ngay cả khi chưa thấy nhiều sợi đứt.
Bảo quản cáp dự phòng
Cuộn cáp nên để nơi khô, tránh nền bẩn/ẩm và hóa chất. Khi tháo cáp khỏi cuộn phải quay cuộn đúng cách để tránh tạo xoắn. Không kéo vòng cáp nằm trên đất rồi làm cáp tự siết thành nút.
Trước khi lắp, kiểm tra đúng đường kính, cấu tạo, chiều xoắn và tải làm việc theo yêu cầu của thiết bị.
Lắp cáp mới và chạy rà
Sau khi thay cáp, cần kiểm tra đầu neo, đường đi qua puly và cách xếp trên tang. Nếu quy trình của nhà sản xuất yêu cầu chạy rà/tải nhẹ, phải thực hiện để cáp ổn định trước khi làm việc ở tải cao.
Những vòng đầu trên tang cần được xếp đều và đủ lực căng; cáp xếp lỏng dễ bị lớp trên chèn, gây bẹt hoặc kẹt khi kéo tải.
Nhật ký cáp giúp phát hiện hư hỏng lặp
Nếu cùng một vị trí cáp luôn bị đứt sợi sau số giờ gần giống nhau, vấn đề có thể nằm ở puly, góc chạy cáp hoặc chu kỳ vận hành chứ không chỉ chất lượng cáp. Lịch sử thay cáp và ảnh vị trí hư sẽ giúp tìm nguyên nhân.
Bảo dưỡng cáp thép an toàn là quản lý cả cáp – puly – tang – đầu neo – cách vận hành. Khi tiêu chí loại bỏ đã đạt, thay cáp là biện pháp đúng; bôi thêm mỡ hoặc “dùng nốt vài ca” không phải sửa chữa.
