Phân tích vai trò của máy móc thi công trong việc thay đổi định mức vật tư, nhân công và tiến độ tại công trình thực tế.
Khi áp dụng máy móc vào thi công, nhiều công trình kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng. Tuy nhiên, không phải lúc nào định mức dự toán ban đầu cũng phản ánh đúng hiệu quả thực tế. Trong quá trình triển khai, máy móc thi công có thể làm thay đổi đáng kể định mức nhân công, vật liệu và thiết bị, thậm chí dẫn đến chênh lệch lớn giữa dự toán và quyết toán.
Trong bài viết này, Xây Dựng Nền Móng sẽ giúp các kỹ sư, nhà thầu và chủ đầu tư hiểu rõ máy móc thi công ảnh hưởng như thế nào đến định mức thực tế, từ đó có cơ sở điều chỉnh kế hoạch, kiểm soát chi phí và tối ưu hiệu quả. Nội dung gồm:
- Cơ sở hình thành định mức và cách máy móc làm thay đổi nó
- Các ví dụ thực tế về thay đổi định mức khi áp dụng cơ giới hóa
- Ảnh hưởng của từng loại thiết bị đến hiệu quả thi công
- Cách kiểm soát định mức thực tế khi dùng máy móc hiện đại
Khái niệm định mức và mối liên hệ với máy móc thi công
Trong xây dựng, định mức là hệ số chuẩn quy định khối lượng vật liệu, nhân công và thiết bị cần thiết để hoàn thành một đơn vị công việc. Định mức được dùng để lập dự toán, dự thầu và kiểm soát thi công. Tuy nhiên, các định mức ban hành thường dựa trên giả định thiết bị trung bình, nhân công lành nghề và điều kiện thi công phổ biến. Trong khi đó, máy móc thi công hiện đại có thể làm thay đổi đáng kể các yếu tố này.
Ví dụ, cùng là công tác đào móng nhưng máy xúc bánh xích dung tích gầu lớn sẽ có năng suất gấp 2–3 lần so với loại nhỏ, đồng nghĩa với giảm số nhân công và thời gian thực hiện. Khi đó, định mức nhân công và thiết bị phải được điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế công trường.
Máy móc thi công ảnh hưởng như thế nào đến định mức nhân công?
Một trong những ảnh hưởng lớn nhất là giảm nhu cầu nhân công thủ công. Các công việc như trộn vữa, xúc đất, vận chuyển, đầm nền… trước đây cần nhiều lao động thì nay được thay thế gần như hoàn toàn bởi máy móc như:
- Máy trộn bê tông tự hành
- Máy xúc, máy đào
- Xe vận chuyển chuyên dụng
- Máy đầm cóc, đầm bàn, đầm rung…
Nhờ đó, số lượng nhân công cần thiết trên mỗi đơn vị công việc giảm đáng kể. Tuy nhiên, song song với đó là nhu cầu nhân lực kỹ thuật vận hành máy móc tăng lên, yêu cầu trình độ cao hơn và lương cao hơn. Do đó, định mức nhân công không chỉ giảm về số lượng mà còn cần phân loại rõ theo trình độ chuyên môn, tránh lập kế hoạch sai lệch.
Ảnh hưởng của máy móc thi công đến định mức vật tư
Máy móc hiện đại có khả năng giảm hao hụt vật tư, tăng độ chính xác và đồng đều trong thi công. Một số ví dụ tiêu biểu:
- Máy khoan cọc nhồi KH180-3 kiểm soát đường kính và chiều sâu chính xác, tránh lãng phí xi măng, bentonite.
- Máy trộn bê tông cưỡng bức giúp phối trộn đều, tiết kiệm xi măng nhờ đạt cường độ với liều lượng tối ưu.
- Máy đầm rung cường độ cao giúp bê tông đặc chắc, không phải bù thêm vật liệu chống thấm sau này.
Như vậy, định mức vật tư trong thực tế có thể thấp hơn nhiều so với định mức chuẩn nếu sử dụng máy móc tốt, đồng nghĩa với chi phí giảm mà chất lượng vẫn đảm bảo. Tuy nhiên, cũng cần tính đến khấu hao và chi phí vận hành thiết bị.
Tác động của máy móc thi công đến tiến độ và định mức thời gian
Máy móc có khả năng tăng năng suất thi công gấp nhiều lần. Ví dụ:
- Thi công 100m² sàn bê tông thủ công có thể mất 2–3 ngày, nhưng dùng máy đổ bê tông, máy đầm chuyên dụng chỉ cần 1 ngày.
- Thi công móng cọc bằng búa rung 4.6 tấn nhanh hơn 2–3 lần so với ép tĩnh thủ công.
- Thi công hố đào bằng máy xúc Kobelco SK200-8 chỉ mất vài giờ thay vì vài ngày thủ công.
Do đó, định mức thời gian cần được điều chỉnh theo năng suất thực tế, tránh lập tiến độ lỗi thời gây chậm trễ hoặc tổn thất nhân công, thiết bị chờ đợi.
Các loại máy móc thi công phổ biến ảnh hưởng lớn đến định mức
Tùy loại công việc, máy móc khác nhau sẽ có mức ảnh hưởng khác nhau đến định mức. Một số nhóm thiết bị ảnh hưởng lớn nhất bao gồm:
Máy móc đào – vận chuyển
Các loại như máy đào bánh xích, máy xúc lật, xe ben tự đổ… có ảnh hưởng trực tiếp đến định mức đào đắp, vận chuyển, san nền. Việc lựa chọn dung tích gầu, tốc độ di chuyển, khả năng quay vòng ảnh hưởng đến năng suất tổng thể.
Máy móc thi công móng
Bao gồm máy khoan cọc nhồi, máy đóng cọc diesel, máy ép cừ Larsen, máy đầm rung… Mỗi loại máy có mức tiêu hao vật liệu khác nhau, khả năng kiểm soát kích thước và chiều sâu thi công, ảnh hưởng lớn đến định mức xi măng, thép, bentonite.
Thiết bị trộn – bơm – đổ bê tông
Các loại máy trộn cưỡng bức, xe bơm bê tông, máy đầm công suất lớn… giúp tăng tốc độ thi công, giảm hao hụt, giảm nhân công, từ đó làm thay đổi đáng kể định mức liên quan đến bê tông.
So sánh định mức tiêu chuẩn và định mức thực tế khi có máy móc
| Công tác | Định mức tiêu chuẩn (VD) | Định mức thực tế khi dùng máy móc |
|---|---|---|
| Đào đất bằng thủ công | 3 công/1m³ | 0.5 công/1m³ + chi phí máy đào |
| Trộn bê tông thủ công | 7 công + 1 tấn xi măng/10m³ | 3 công + 0.9 tấn xi măng/10m³ |
| Đóng cọc bằng tay (cọc tre) | 2 ngày/50 cọc | 1 ngày/200 cọc với máy đóng cọc |
| San nền bằng thủ công | 5 công/100m² | 1.5 công/100m² + máy xúc lật |
Bảng trên chỉ mang tính minh họa. Trong thực tế, cần đo đạc kỹ lưỡng tại công trường để xác định mức tiêu hao cụ thể.
Những sai lầm thường gặp khi không cập nhật định mức theo thiết bị
Nhiều nhà thầu vẫn sử dụng định mức cũ, không cập nhật theo máy móc hiện tại đang dùng, dẫn đến các hệ quả:
- Chênh lệch dự toán – thực tế, gây thua lỗ
- Thiếu vật tư, nhân công hoặc thiết bị tại hiện trường
- Không kiểm soát được năng suất và tiến độ thi công
- Sai lệch khi nghiệm thu, bị loại trừ chi phí không phù hợp
Do đó, việc cập nhật định mức theo năng lực thiết bị hiện có là yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ công trình nào ứng dụng cơ giới hóa.
Giải pháp kiểm soát định mức thực tế trong thi công có máy móc
Để tối ưu hiệu quả thi công và tránh sai lệch, các kỹ sư và nhà thầu cần:
- Lập định mức riêng cho từng công trình, dựa trên thiết bị và nhân lực cụ thể
- Đo đạc, ghi chép năng suất máy móc thực tế, so sánh với định mức chuẩn
- Tính toán lại chi phí nhân công và vật tư tương ứng
- Theo dõi liên tục trong quá trình thi công, điều chỉnh nếu phát sinh bất thường
- Sử dụng phần mềm quản lý thi công để tổng hợp dữ liệu và cập nhật định mức theo thời gian thực
Kết luận
- Máy móc thi công có thể làm thay đổi đáng kể định mức nhân công, vật tư và tiến độ thi công.
- Nếu không cập nhật định mức theo thiết bị sử dụng thực tế, công trình dễ gặp sai lệch về chi phí và thời gian.
- Các nhà thầu, kỹ sư cần chủ động khảo sát, điều chỉnh định mức dựa trên năng suất máy móc để đảm bảo hiệu quả, tránh thua lỗ.
Liên hệ Xây Dựng Nền Móng để được tư vấn và báo giá chi tiết:
Địa chỉ: Gia Lâm, Hà Nội
Điện thoại (hotline): 0961.394.633 – 0931.266.043
Email: Quangmcn@gmail.com
