Hướng dẫn bảo trì búa rung sau thi công đóng cừ giúp tăng tuổi thọ thiết bị, tránh hư hỏng và đảm bảo an toàn cho các công trình tiếp theo.
Sau mỗi chiến dịch thi công cừ Larsen hay đóng cọc bằng búa rung, thiết bị thường phải làm việc liên tục trong điều kiện khắc nghiệt: đất bùn, nước ngầm, độ rung lớn và nhiệt độ cao. Nếu không có quy trình bảo trì hợp lý, búa rung rất dễ xuống cấp, thậm chí hỏng hóc nặng chỉ sau vài tháng vận hành.
Trong bài viết này, Xây Dựng Nền Móng sẽ cùng bạn tìm hiểu đầy đủ các bước bảo trì búa rung sau thi công đóng cừ, giúp thiết bị luôn sẵn sàng cho dự án tiếp theo. Chúng tôi sẽ đi sâu vào từng hạng mục: từ kiểm tra cơ khí, hệ thống thủy lực, đến vệ sinh, thay dầu và lập kế hoạch bảo trì định kỳ. Đây là hướng dẫn thiết thực dành cho kỹ sư công trình, tổ trưởng thi công và kỹ thuật viên bảo dưỡng máy móc nền móng.
Bảo trì búa rung là gì và tại sao bắt buộc phải thực hiện?
Búa rung là thiết bị không thể thiếu trong thi công đóng cừ Larsen, cọc ván thép hoặc ép cọc tạm trong các công trình tầng hầm, hạ tầng ven sông, ven biển. Dù là búa rung điện hay búa rung thủy lực, thiết bị này luôn chịu lực rung rất lớn, tác động liên tục, dễ gây hao mòn nhanh.
Bảo trì búa rung là quy trình kiểm tra, làm sạch và thay thế các bộ phận bị mòn hỏng, đảm bảo thiết bị luôn hoạt động ổn định, an toàn và đạt hiệu suất cao. Việc bảo trì không chỉ giúp tăng tuổi thọ mà còn:
- Ngăn ngừa các sự cố hỏng hóc bất ngờ.
- Giảm chi phí sửa chữa lớn hoặc thay mới.
- Đảm bảo an toàn cho người vận hành.
- Duy trì hiệu quả thi công và tránh gián đoạn công trình.
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều công trường, công tác bảo trì thường bị bỏ qua hoặc thực hiện sơ sài. Điều này dẫn đến tình trạng rung yếu, tụt hàm kẹp, rò rỉ dầu thủy lực, hoặc thậm chí nổ vỡ đầu rung, gây thiệt hại lớn cả về kinh tế và tiến độ.
Các hạng mục cần kiểm tra khi bảo trì búa rung sau thi công đóng cừ
Một quy trình bảo trì đúng chuẩn cần tuân thủ theo từng hạng mục kỹ thuật cụ thể. Dưới đây là các nhóm kiểm tra quan trọng, được đúc rút từ kinh nghiệm bảo trì thực tế hàng trăm bộ búa rung thủy lực.
Kiểm tra đầu rung và thân máy
Đầu rung là bộ phận sinh lực chính của búa, truyền rung động xuống cọc. Sau mỗi đợt thi công, cần:
- Kiểm tra nứt vỡ trên vỏ đầu rung, tai treo, mối hàn. Các vết nứt nhỏ nếu không xử lý sẽ lan rộng khi rung mạnh.
- Đo độ rơ trục truyền, bạc đạn. Nếu trục lệch tâm quá giới hạn, búa sẽ bị lệch rung, gây rung động bất thường.
- Xiết lại bulong giữ đầu rung, tránh lỏng lẻo gây rung lệch tâm.
Nên sử dụng thiết bị đo rung chuyên dụng để xác định mức độ sai lệch tần số – biên độ, từ đó đánh giá tình trạng đầu rung.
Kiểm tra hàm kẹp và cơ cấu giữ cọc
Hàm kẹp là nơi tiếp xúc trực tiếp với thân cọc hoặc cừ. Bộ phận này chịu ma sát lớn và dễ bị mài mòn.
- Vệ sinh đất cát bám ở má kẹp. Nếu không vệ sinh kỹ, búa sẽ trượt cọc trong lần thi công kế tiếp.
- Kiểm tra lò xo – xi lanh kẹp, đảm bảo còn đủ lực siết.
- Thay má kẹp nếu mòn hơn 30% bề mặt tiếp xúc.
Má kẹp mòn hoặc cong vênh sẽ khiến búa kẹp lệch, mất lực rung, dẫn đến hiện tượng “rung mà không đóng được cừ”.
Kiểm tra hệ thống thủy lực
Với các dòng búa rung thủy lực (VD: ICE, PTC, MOVAX…), hệ thống thủy lực là trái tim vận hành.
- Kiểm tra rò rỉ dầu tại ống thủy lực, khớp nối, valve, mặt bích.
- Đo áp suất dầu ra – vào, so sánh với thông số chuẩn nhà sản xuất.
- Thay lọc dầu, vệ sinh két làm mát dầu.
- Thay dầu thủy lực nếu máy đã hoạt động >150 giờ hoặc có dấu hiệu sẫm màu, nhiều cặn.
Việc dùng dầu thủy lực kém chất lượng hoặc lọc dầu cũ quá lâu có thể gây mòn bơm, hỏng valve, dẫn tới toàn bộ hệ thống mất áp.
Kiểm tra mô-tơ rung và dây điện (nếu là búa rung điện)
Một số dòng búa rung sử dụng mô-tơ điện xoay chiều (380V) thay vì thủy lực. Với dạng này cần:
- Đo điện trở cách điện, tránh hiện tượng rò rỉ dòng hoặc chập cháy.
- Kiểm tra ổ bi, bạc đạn, nếu mô-tơ rung phát tiếng lạ hoặc nóng bất thường.
- Vệ sinh tủ điện điều khiển, đảm bảo relay – contactor không bám bụi hoặc ẩm ướt.
Nên dùng máy thổi khí khô (air blower) thay vì xịt nước để tránh rủi ro ngắn mạch.
Kiểm tra móc treo và hệ thống nâng hạ
- Kiểm tra chốt tai treo, dây xích, vòng móc có mòn, nứt hoặc gỉ sét.
- Bôi mỡ định kỳ các khớp xoay, bạc lót tai treo.
- Nếu phát hiện bất kỳ vết nứt nào trên tai treo, cần dừng sử dụng ngay và hàn gia cường hoặc thay mới.
Đây là điểm dễ bị bỏ qua nhưng có nguy cơ rụng búa khi nâng hạ, cực kỳ nguy hiểm cho công nhân vận hành bên dưới.
Vệ sinh búa rung đúng cách sau mỗi đợt thi công
Vệ sinh đúng cách giúp bảo vệ búa khỏi oxy hóa, mài mòn và kẹt máy trong lần khởi động kế tiếp. Quy trình vệ sinh nên tuân thủ các bước sau:
- Rút toàn bộ dầu thủy lực dư trong ống, nhất là khi cất giữ lâu ngày.
- Dùng máy phun áp lực vừa phải, xịt đất bám tại hàm kẹp và khung thân.
- Tránh phun thẳng vào đầu thủy lực, tránh nước vào van hoặc mô-tơ.
- Lau khô bằng khăn mềm, không để đọng nước bên trong trục, cổ trục.
- Tra mỡ bôi trơn vào các khớp xoay, bạc lót, lò xo.
Tuyệt đối không dùng xăng hoặc hóa chất mạnh để tẩy rửa – vì có thể làm mục gioăng cao su, ăn mòn sơn bảo vệ búa.
Lịch bảo trì định kỳ và phân công trách nhiệm
Dưới đây là bảng lịch bảo trì được áp dụng tại nhiều đơn vị thi công nền móng lớn:
| Hạng mục bảo trì | Tần suất sau mỗi ca | Tần suất định kỳ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Vệ sinh đầu búa, hàm kẹp | Sau mỗi ca | – | Nên làm ngay sau mỗi lần tháo búa |
| Kiểm tra rò rỉ dầu | Mỗi 2 ngày | Hàng tuần | Kết hợp đo áp suất hệ thống |
| Đo áp, kiểm tra valve | – | Mỗi 200 giờ vận hành | Dùng đồng hồ đo áp chuyên dụng |
| Thay lọc dầu | – | 1 tháng/lần | Nếu điều kiện thi công bùn đất nặng hơn |
| Thay má kẹp | – | 2–3 tháng/lần | Tùy mức độ mài mòn và loại công trình |
| Kiểm tra mô-tơ, ổ bi | – | 3 tháng/lần | Ghi lại nhật ký bảo trì để dễ đối chiếu |
Nên có một kỹ thuật viên chuyên trách theo dõi lịch bảo trì và lập báo cáo sau mỗi đợt bảo dưỡng.
Lưu ý quan trọng khi bảo trì búa rung
- Luôn xả áp thủy lực trước khi tháo lắp các chi tiết.
- Chỉ dùng dầu thủy lực chính hãng, tránh dầu tái chế.
- Bảo quản búa rung ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng và nước mưa.
- Khi không sử dụng >1 tháng, nên xả dầu toàn bộ, bôi mỡ bảo quản bên ngoài và bọc kín.
- Tránh để đất bùn khô cứng trong hàm kẹp – có thể gây kẹt chặt rất khó vệ sinh sau.
Kết luận
Việc bảo trì búa rung sau thi công đóng cừ không thể bị xem nhẹ. Đó là chìa khóa giúp thiết bị luôn sẵn sàng, hoạt động ổn định, tiết kiệm chi phí và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con người. Dù là búa rung thủy lực hay điện, bạn cũng cần kiểm tra đầy đủ các bộ phận cơ khí, hệ thống rung, hàm kẹp, thủy lực và điện – không được bỏ sót. Đừng để một lỗi nhỏ khiến cả công trình bị chậm tiến độ vì thiết bị ngưng hoạt động giữa chừng.
Nếu bạn là chủ đầu tư, nhà thầu hoặc đơn vị vận hành máy móc nền móng – hãy lập lịch bảo trì định kỳ ngay từ hôm nay.
Liên hệ Xây Dựng Nền Móng để được tư vấn và báo giá chi tiết:
Địa chỉ: Gia Lâm, Hà Nội
Điện thoại (hotline): 0961.394.633 – 0931.266.043
Email: Quangmcn@gmail.com
- So sánh hiệu suất thi công cọc 250×250 giữa búa rung và máy ép thủy lực
- Đóng nhổ cừ larsen mở rộng đường tại Nam Định
- Quy trình lắp đặt búa rung thủy lực lên máy xúc trong thi công cọc an toàn và hiệu quả
- TCVN 9396:2012 – Cọc khoan nhồi – Xác định tính đồng nhất của bê tông – Phương pháp xung siêu âm
- Những sai lầm thường gặp trong quá trình thi công đóng cọc bê tông
