Nhổ cừ không đúng kỹ thuật có thể khiến cừ bị cong vênh, giảm khả năng tái sử dụng và phát sinh chi phí sửa chữa lớn.
Khi nhổ cừ Larsen, nhiều đơn vị thi công chỉ tập trung vào việc rút cừ lên khỏi nền đất mà bỏ qua các yếu tố kỹ thuật then chốt. Kết quả là thanh cừ sau khi nhổ lên có thể bị cong, vặn xoắn hoặc thậm chí biến dạng nặng, không thể dùng lại cho dự án tiếp theo. Điều này không chỉ gây lãng phí vật tư mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ và chi phí thi công.
Trong bài viết này, Xây Dựng Nền Móng sẽ chỉ rõ những sai lầm phổ biến khi nhổ cừ khiến vật liệu bị cong vênh. Đồng thời, chúng tôi cũng phân tích hậu quả và gợi ý biện pháp khắc phục để giúp kỹ sư, giám sát công trình và nhà thầu tránh mắc phải trong thực tế.
Thi công nhổ cừ mà không khảo sát lực kháng của nền đất
Một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất là bắt đầu nhổ cừ mà không khảo sát điều kiện đất nền sau thời gian cừ đã bị chôn lấp. Sau khi đóng cừ, đất có xu hướng bám chặt vào bề mặt cừ theo thời gian, đặc biệt là trong điều kiện đất sét, đất pha bùn hoặc đất có độ ẩm cao.
Nếu không đo lực kháng của nền đất (thường sử dụng máy đo lực kéo hoặc ước lượng bằng kinh nghiệm thi công thực địa), lực nhổ có thể không đều, dẫn đến hiện tượng:
- Thanh cừ bị kéo lệch tâm, gây uốn cong
- Đầu cừ bị giật gãy hoặc méo đầu do áp lực không đồng đều
- Gây ra ứng suất dư trong thân cừ
Đây là nguyên nhân phổ biến khiến cừ bị biến dạng ngay từ những mét đầu tiên khi nhổ. Để tránh điều này, đơn vị thi công cần lập phương án khảo sát lực kháng trước, có thể thực hiện bằng cách nhổ thử 1–2 thanh ở vị trí khác nhau và đo mô-men cần thiết để rút cừ lên.
Sử dụng thiết bị nhổ cừ không đồng bộ hoặc quá yếu
Việc lựa chọn máy nhổ cừ không tương xứng với loại cừ, độ sâu và địa chất nền cũng là một nguyên nhân chủ yếu gây cong vênh. Một số trường hợp thực tế đã ghi nhận:
- Sử dụng búa rung ngược nhỏ để nhổ cừ dài 12–18m => lực không đủ, dẫn đến phải rút từng đoạn, gây xoắn vặn
- Kẹp cừ không đồng bộ giữa đầu máy và thanh truyền lực => dẫn đến lực nhổ bị lệch, tạo ra mô-men uốn ngoài mong muốn
Máy nhổ cừ không chỉ cần đủ lực kéo, mà còn phải có hệ thống kẹp chặt đều trên toàn tiết diện đầu cừ, để bảo toàn trục thẳng đứng khi nâng lên. Trong điều kiện nền yếu hoặc đất bám chặt, nên ưu tiên dùng thiết bị rung ngược chuyên dụng kết hợp ép thủy lực hỗ trợ để giảm rủi ro.
Kẹp nhổ không đúng vị trí gây lệch lực và xoắn thân cừ
Việc kẹp sai vị trí đầu cừ – quá cao hoặc quá thấp – có thể gây hiện tượng “xoắn chéo thân cừ” khi lực nâng không song song với trục cừ. Đây là lỗi phổ biến khi dùng búa rung cũ, hoặc thiết bị tự chế không có cơ cấu điều chỉnh chính xác.
Khi đầu cừ bị lệch tâm so với trọng tâm máy, lực nhổ tạo mô-men lệch, dẫn đến:
- Thân cừ bị vặn xoắn
- Mặt khóa bị lồi lõm, khó tái sử dụng
- Rủi ro rơi cừ khi kẹp trượt
Để khắc phục, cần:
- Sử dụng kẹp cừ chuẩn hãng, có khả năng điều chỉnh vị trí siết
- Kiểm tra độ song song giữa cừ và trục nâng trước khi vận hành
- Khi thi công gần tường chắn hoặc công trình dân cư, cần dùng thêm bộ cân bằng để duy trì trục đứng
Không kiểm tra độ dính bám của đất trước khi rung tách
Nhiều đội thi công vội vàng rút cừ mà chưa xử lý triệt để lớp đất dính bám ở hai bên thanh cừ. Đặc biệt ở các công trình dùng cừ Larsen loại III – IV, với chiều sâu lớn, đất sét và bùn có thể kết dính mạnh lên phần gân cừ khiến quá trình rung gặp cản trở.
Nếu không tách lớp đất này đúng cách (bằng rung thẳng đứng với biên độ nhỏ trước), khi kéo lên có thể:
- Gây gãy chốt nối cừ
- Cừ cong tại điểm bị mắc đất
- Ảnh hưởng chu kỳ tái sử dụng do cừ bị dính đất cứng và cong vênh
Đây là lý do cần thiết lập bước “rung tách ban đầu” trong quy trình nhổ cừ, với lực rung thấp dần đều, kết hợp xịt nước áp lực (nếu cho phép), để làm mềm đất trước khi bắt đầu nhổ.
Vội vã nhổ quá nhanh khiến cừ bị giật, xoắn, gãy khớp
Một sai lầm thường xuyên thấy ở các công trình gấp rút là vận hành thiết bị ở tốc độ quá cao khi nhổ, khiến thanh cừ bị giật bất ngờ – đặc biệt ở các khớp nối hoặc mối liên kết giữa hai cừ.
Tốc độ nhổ quá nhanh dễ dẫn đến:
- Mất kiểm soát phương thẳng đứng
- Tạo lực va chạm ngang khi cừ thoát khỏi đất
- Gãy khóa liên kết, biến dạng phần đuôi
Quy trình nhổ cừ chuyên nghiệp cần kiểm soát tốc độ nâng theo từng đoạn, thường chia làm ba giai đoạn:
- Khởi đầu rung – nâng nhẹ nhàng: để phá liên kết đất
- Giữ tốc độ ổn định: tránh giật
- Rút nhanh đoạn cuối: khi cừ đã lỏng hoàn toàn
Việc giám sát tốc độ thực hiện nên được giao cho kỹ thuật viên có kinh nghiệm, không nên để công nhân thao tác tùy ý.
Không kiểm tra và sửa cừ trước khi nhổ
Trong nhiều công trình, cừ sau khi thi công có thể bị biến dạng nhẹ, cong lệch do ngoại lực (xe tải, rung nền…) nhưng không được phát hiện kịp thời. Khi nhổ mà không biết phần thân cừ đã bị cong, việc kéo thẳng sẽ gây thêm biến dạng nghiêm trọng hơn.
Do đó, trước khi nhổ, cần:
- Kiểm tra hình dạng thân cừ lộ thiên
- Dùng thiết bị đo khoảng cách – nghiêng trục để xác định lệch
- Nếu phát hiện cong nhẹ: cần rung tách dài hơn, hoặc cắt đoạn cong để nhổ riêng
Bỏ qua bước này có thể khiến cả thanh cừ bị loại bỏ do biến dạng vượt giới hạn cho phép.
Kết luận
- Cừ bị cong vênh khi nhổ chủ yếu do thao tác sai kỹ thuật, thiết bị kẹp không đồng bộ, hoặc xử lý đất không triệt để trước khi nhổ.
- Để đảm bảo chất lượng và tái sử dụng cừ Larsen hiệu quả, cần kiểm soát chặt chẽ từ khảo sát nền đất – lựa chọn thiết bị – kiểm tra trạng thái cừ – đến quy trình rung và kéo nhổ.
- Việc đầu tư vào máy móc phù hợp, nhân lực có kinh nghiệm và quy trình thi công bài bản sẽ giúp tiết kiệm chi phí lâu dài, hạn chế tối đa thiệt hại vật tư.
Liên hệ Xây Dựng Nền Móng để được tư vấn và báo giá chi tiết:
Địa chỉ: Gia Lâm, Hà Nội
Điện thoại (hotline): 0961.394.633 – 0931.266.043
Email: Quangmcn@gmail.com
